Xây dựng lợi thế mới thông qua chiến lược “đi ra toàn cầu” và định hình hệ sinh thái mới cho hoạt động xuất khẩu ô tô ra thị trường quốc tế

Xe năng lượng mới của Trung Quốc ngày càng được ưa chuộng trên thị trường toàn cầu —

Tại Đông Nam Á, người tiêu dùng ở các quốc gia như Thái Lan và Singapore sẵn sàng xếp hàng dài chờ đợi để mua một mẫu xe năng lượng mới phổ biến của Trung Quốc.

Tại châu Âu, vào tháng 5 năm nay, năm nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đã bán tổng cộng 138.000 xe tại 31 quốc gia châu Âu, tăng hơn 64% so với cùng kỳ năm trước. Lần đầu tiên, các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đã vượt qua các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản về số lượng đăng ký xe mới hàng tháng tại châu Âu.

Tại Nam Mỹ, Brazil đã trở thành điểm đến lớn nhất cho xuất khẩu xe năng lượng mới của Trung Quốc. Vào tháng 7 năm nay, nhà máy của BYD tại Brazil đã sản xuất chiếc xe năng lượng mới thứ 100.000.

Những khung cảnh sôi động này phản ánh sinh động cách ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc đang đẩy nhanh việc xây dựng mô hình phát triển mới: tăng cường tuần hoàn trong nước, tối ưu hóa tuần hoàn kép trong nước và quốc tế để hai bên hỗ trợ lẫn nhau, đồng thời tận dụng tốt nhất cả thị trường và nguồn lực trong nước lẫn quốc tế.

Nhìn trên dòng thời gian dài hơn, dữ liệu từ Hiệp hội Nhà sản xuất Ô tô Trung Quốc làm chứng cho sự chuyển đổi của quá trình toàn cầu hóa ô tô Trung Quốc: 977.300 xe và 7,098 triệu xe — đó lần lượt là khối lượng xuất khẩu ô tô Trung Quốc vào năm 2013 và 2025, tăng hơn sáu lần.

Trong giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 14, xuất khẩu ô tô Trung Quốc tăng trưởng bùng nổ, tăng khoảng một triệu xe mỗi năm và liên tục vượt qua các ngưỡng 2 triệu, 3 triệu, 5 triệu, 6 triệu và 7 triệu xe.

Từ tháng 1 đến tháng 7 năm nay, xuất khẩu ô tô Trung Quốc đạt 6,14 triệu chiếc, tăng 66,8% so với cùng kỳ. Trung Quốc đã trở thành nhà xuất khẩu ô tô lớn nhất thế giới, phần lớn nhờ động lực mạnh mẽ của xe năng lượng mới.

Từ năm 2020 đến 2025, xuất khẩu xe năng lượng mới tăng từ 69.000 lên 2,615 triệu chiếc, tăng hơn 36 lần trong năm năm.

Vào tháng 6 năm nay, xuất khẩu ô tô hàng tháng của Trung Quốc lần đầu tiên vượt mốc 1 triệu chiếc, tăng 75,1% so với cùng kỳ. Trong đó, xuất khẩu xe năng lượng mới đạt 523.000 chiếc, tăng 1,6 lần so với cùng kỳ, chiếm hơn 50% tổng số lượng.

Tiến ra thị trường toàn cầu, các doanh nghiệp xe năng lượng mới Trung Quốc đang chạy đua phát triển vượt bậc —

Chery, SAIC và BYD, trong số các nhà sản xuất ô tô sớm nhất thâm nhập thị trường nước ngoài, đã trở thành những người dẫn đầu trong việc đi ra toàn cầu nhờ lợi thế quy mô và hàng rào công nghệ của mình.

Các nhà sản xuất ô tô truyền thống như Geely, Changan và Great Wall đang đẩy nhanh chiến lược toàn cầu hóa, dựa trên sản xuất bản địa hóa và hợp tác thương hiệu xuyên biên giới để mở rộng thị trường nước ngoài.

Các lực lượng mới trong sản xuất ô tô như Xiaopeng, NIO và Leapmotor đang từng bước mở rộng thị trường cao cấp ở nước ngoài bằng cách tận dụng lợi thế về công nghệ thông minh.

Đằng sau sự gia tăng về số lượng là bước nhảy vọt về chất. Yếu tố giúp xe năng lượng mới Trung Quốc "đi ra toàn cầu" chính là năng lực sản xuất tiên tiến và sản phẩm chất lượng cao.

Nhìn về cơ cấu sản phẩm, hàng xuất khẩu chủ yếu là các mẫu xe tầm trung và cao cấp đã được kiểm chứng qua cạnh tranh trên thị trường trong nước, nhiều mẫu trong số đó là sản phẩm chủ lực của thương hiệu. Vào ngày 16 tháng 7 năm nay, Xiaopeng đã tổ chức sự kiện ra mắt toàn cầu mẫu MONA L03 tại Munich, Đức — một mẫu xe toàn cầu được ra mắt đồng thời tại Trung Quốc và châu Âu.

Về giá bán tại điểm cuối, các mẫu xe thường có giá cao hơn so với thị trường trong nước. Mẫu BYD ATTO 3 (tên trong nước là Yuan PLUS) có giá khởi điểm 120.000 nhân dân tệ tại Trung Quốc nhưng được bán với giá hơn 300.000 nhân dân tệ tại châu Âu. Mẫu xe cao cấp Zeekr 001, được định vị ngang tầm với các xe sang truyền thống của châu Âu, có giá bán hơn 70.000 euro.

Về uy tín thương hiệu, xe năng lượng mới Trung Quốc đã trở thành từ đồng nghĩa với "cao cấp, chất lượng cao", hoàn toàn thoát khỏi định kiến cũ về xe nhiên liệu "thấp cấp, giá rẻ" trong quá khứ.

Thành công của xe năng lượng mới ở thị trường nước ngoài đã thúc đẩy việc định hình liên tục giá trị thương hiệu "Sản xuất tại Trung Quốc" trên thị trường toàn cầu.

Trên chặng đường phát triển, xe năng lượng mới Trung Quốc đã đạt được bước nhảy vọt ba bậc trong việc đi ra toàn cầu: từ "xuất khẩu xe hoàn chỉnh" sang "toàn bộ chuỗi công nghiệp đi ra toàn cầu", rồi đến "hệ sinh thái đi ra toàn cầu". Logic của việc đi ra thị trường toàn cầu không ngừng phát triển, và các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đang đẩy nhanh tiến tới "tích hợp hệ thống" bao gồm bố trí sản xuất, tiêu chuẩn kỹ thuật và xuất khẩu thương hiệu.

SAIC đã xây dựng đội ngũ R&D, vận hành và hậu mãi bản địa hóa ở nước ngoài. Doanh số bán hàng ở nước ngoài của tập đoàn đạt 1,07 triệu xe trong một năm, với doanh số bán hàng tích lũy ở nước ngoài vượt mốc 6 triệu xe vào năm 2025. Mẫu SAIC MG4 EV được người tiêu dùng ở các quốc gia như Anh, Đức và Australia ưa chuộng nhờ thiết kế ngoại thất ấn tượng và khả năng vận hành xuất sắc. "Chúng tôi tuân thủ phương châm 'tư duy toàn cầu, hành động bản địa hóa', đồng thời xây dựng các kế hoạch chính xác, khác biệt dựa trên quy định, điều kiện đường xá và thói quen tiêu dùng của từng khu vực", người đứng đầu tập đoàn cho biết.

Hoạt động kinh doanh của Chery hiện đã phủ sóng hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ. Nam Mỹ có nhiều đồi núi và dốc, người tiêu dùng có yêu cầu cao về sức mạnh động cơ của xe, vì vậy các kỹ sư của Chery đã tối ưu hóa khả năng tăng tốc và hiệu suất leo dốc. Trung Đông có nhiều sa mạc, nơi các hạt cát có thể làm hỏng các bộ phận của xe, nên các kỹ sư đã đặc biệt tăng cường khả năng làm kín của các bộ phận. Vào cuối tháng 6 năm nay, một dây chuyền sản xuất mới đã đi vào hoạt động tại nhà máy do Chery hợp tác vận hành cùng Tập đoàn ô tô Evro của Tây Ban Nha.

Với nỗ lực trở thành đơn vị cùng xây dựng và tham gia vào chuỗi cung ứng ngành năng lượng mới tại địa phương, hoạt động khám phá thị trường của BYD đã được triển khai lâu dài và sâu rộng. BYD đang đưa hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), sản xuất, bán hàng, dịch vụ, chuỗi cung ứng, thậm chí cả mô hình kinh doanh của mình vào Brazil. Điều này không chỉ bao gồm sản xuất xe hoàn chỉnh, xe buýt điện và khung gầm xe tải, mà còn bao gồm các năng lực sản xuất toàn diện như xử lý vật liệu pin lithium sắt phốt phát, đồng thời đã nuôi dưỡng nhiều nhà cung cấp địa phương. Đến năm 2027, BYD kỳ vọng các nhà cung cấp địa phương sẽ chiếm hơn 50% tổng giá trị mua sắm của hãng.

Tại các thị trường trưởng thành truyền thống ở châu Âu và châu Mỹ, các tập đoàn đa quốc gia nước ngoài đang tích cực giới thiệu và áp dụng lộ trình công nghệ của Trung Quốc. Stellantis đã hợp tác với Leapmotor về cụm lắp ráp truyền động điện, đồng thời đang đàm phán với Huawei và JAC để ra mắt các mẫu xe đồng phát triển mang thương hiệu Maserati, lần đầu tiên đưa công nghệ tự nghiên cứu và phát triển hoàn toàn của Huawei vào hệ thống thương hiệu xa xỉ trăm tuổi của châu Âu.

Vào tháng 7 năm nay, CATL và Octopus Energy – công ty năng lượng lớn nhất Vương quốc Anh – đã công bố thành lập liên doanh để đưa "công nghệ hoán đổi pin Qiji" của Trung Quốc đến châu Âu, cùng nhau xây dựng các siêu trung tâm hoán đổi pin. Lô trạm hoán đổi pin trình diễn đầu tiên dự kiến được triển khai tại Vương quốc Anh vào năm sau. Đây là một dấu mốc quan trọng khác trong quá trình quốc tế hóa theo định hướng hệ sinh thái của xe năng lượng mới Trung Quốc.

Con đường đi ra toàn cầu không bao giờ là con đường bằng phẳng. Trong những năm gần đây, môi trường chính sách ở nước ngoài đã có những biến động gay gắt. Năm 2023, Thổ Nhĩ Kỳ áp thuế bổ sung 40% đối với xe thuần điện của Trung Quốc; năm 2024, Liên minh châu Âu áp thuế chống trợ cấp lên tới 35,3% đối với xe điện Trung Quốc, trong khi Hoa Kỳ áp thuế 100% đối với xe điện nhập khẩu từ Trung Quốc; và đến năm 2026, Mexico áp thuế lên tới 50% đối với xe du lịch đến từ các quốc gia không có hiệp định thương mại tự do... Rào cản thương mại, chi phí tuân thủ quy định và khác biệt văn hóa đều là những thách thức cần vượt qua.

"Các khu vực khác nhau sẽ đối mặt với những vấn đề khác nhau. Đây là giai đoạn tất yếu đối với các doanh nghiệp Trung Quốc khi đi ra toàn cầu, là một bài kiểm tra toàn diện, cũng là cơ hội để tôi luyện năng lực", ông Luo Hao, Trợ lý Tổng Giám đốc Bộ phận Thương hiệu và Quan hệ Công chúng của Tập đoàn BYD, chia sẻ.

Lý do các công ty xe năng lượng mới Trung Quốc có thể đạt được tăng trưởng mạnh mẽ ngược chiều khó khăn là do cách tiếp cận đi ra toàn cầu của họ không bao giờ là mở rộng thị trường một chiều hay trò chơi tổng bằng không, mà là cùng có lợi và cùng phát triển thịnh vượng.

"Triết lý của chúng tôi là 'đóng góp cho sự phát triển địa phương ở bất cứ đâu chúng tôi đến', điều này không chỉ tạo ra việc làm, đào tạo nhân tài và mang lại nguồn thu thuế cho địa phương, mà còn nâng cao trình độ phát triển công nghiệp tại chỗ", ông Yin Tongyue, Chủ tịch Tập đoàn ô tô Chery, cho biết.

Changan đang xây dựng cơ sở sản xuất xe năng lượng mới xanh, thông minh tại Rayong, Thái Lan, tích hợp các công nghệ như phát điện quang điện và tái sử dụng nước tái chế để đạt mức xả thải nước thải gần bằng không, đồng thời giảm đáng kể mức tiêu thụ năng lượng trên một đơn vị giá trị sản lượng.

Geely đã đầu tư vào Proton – thương hiệu quốc gia của Malaysia, trao quyền cho thương hiệu này thông qua nguồn lực công nghệ, quản lý và chuỗi cung ứng, giúp Proton chuyển từ thua lỗ sang có lãi và phục hồi sức sống thương hiệu.

Trong quá trình đi ra toàn cầu, ngành xe năng lượng mới Trung Quốc luôn đề cao toàn cầu hóa kinh tế mang tính bao hàm, cung cấp các sản phẩm ô tô chất lượng cao, hiệu quả chi phí, phù hợp với trình độ kinh tế, điều kiện sống và sức mua của người dân trên toàn thế giới, đặc biệt là các quốc gia ở Nam Bán cầu (Global South).

Tại Rio de Janeiro, Brazil, Lucas – một nhân viên văn phòng – từng mua xe cũ, nhưng nay đã chuyển sang sử dụng một mẫu sedan năng lượng mới của Trung Quốc, có thể di chuyển linh hoạt qua các con phố và hẻm hẹp ở các thành phố cổ của châu Mỹ Latinh, đồng thời chi phí sạc cực thấp đã giảm đáng kể áp lực trong cuộc sống hàng ngày của anh.

Tại Nam Phi, Xie En – một doanh nhân kinh doanh dịch vụ cứu hộ đường bộ – từng gặp tình trạng nhiều xe cũ thường xuyên hỏng hóc sau nhiều năm sử dụng với cường độ cao. Sau khi chuyển sang sử dụng xe năng lượng mới của Trung Quốc, chất lượng vượt trội và hiệu suất ổn định của các xe này đã giải quyết hoàn toàn vấn đề về phương tiện của anh, giúp công việc kinh doanh của anh vận hành ổn định.

Theo dữ liệu từ Tổ chức các Nhà sản xuất Ô tô Quốc tế (OICA), gần 80% tiềm năng tăng trưởng gia tăng của thị trường ô tô toàn cầu tập trung ở các quốc gia Nam Bán cầu. Với lợi thế đi đầu trong lĩnh vực điện hóa và thông minh, cùng lợi thế chi phí của toàn bộ chuỗi ngành, xe năng lượng mới Trung Quốc không chỉ mang giấc mơ sở hữu ô tô từng xa tầm với đến với nhiều gia đình bình dân ở Nam Bán cầu, mà còn cung cấp một con đường phát triển xanh cho các nước đang phát triển để tiến tới giao thông điện thông minh.

Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đang nỗ lực xây dựng các doanh nghiệp ô tô đẳng cấp thế giới.

Vào cuối năm 2025, ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc đã đạt được một loạt cột mốc "30 triệu": FAW-Volkswagen đã sản xuất chiếc xe thứ 30 triệu, Changan Automobile đã sản xuất chiếc xe thương hiệu Trung Quốc thứ 30 triệu, và sản lượng cũng như doanh số ô tô toàn quốc đã vượt mốc 31 triệu chiếc.

Tập đoàn ô tô Changan Trung Quốc Co., Ltd., một doanh nghiệp ô tô nhà nước mới được thành lập tại Trùng Khánh vào tháng 7 năm 2025, đã công bố kế hoạch "Hải Nạp Bách Xuyên", trong đó đưa ra định vị chiến lược mới và mục tiêu xây dựng một tập đoàn ô tô đẳng cấp thế giới có năng lực cạnh tranh toàn cầu và các công nghệ cốt lõi tự nghiên cứu phát triển.

"Chúng tôi sẽ trước tiên thành lập các trung tâm dịch vụ, trung tâm phụ tùng và trung tâm cuộc gọi để xây dựng hệ thống dịch vụ bám rễ tại địa phương", ông Giả Lịch Sơn, Phó Tổng giám đốc Changan Automobile, cho biết. Changan dự kiến thành lập hơn 1.000 điểm bán hàng và dịch vụ tại châu Âu vào năm 2030.

Năm 2025, BYD đã vượt qua Tesla để trở thành nhà sản xuất xe điện thuần túy bán chạy nhất thế giới. Tại cuộc họp cổ đông ngày 9 tháng 6 năm nay, ông Vương Truyền Phúc, người sáng lập, chủ tịch và tổng giám đốc BYD, một lần nữa thể hiện tham vọng đạt được quy mô "số 1 thế giới" thực sự trong vòng năm năm.

Đáng chú ý là tuyến SkyRail đầu tiên ở nước ngoài của BYD đã đi vào hoạt động tại Brazil trong năm nay, và công ty dự kiến xây dựng 6.000 trạm sạc nhanh ở nước ngoài vào tháng 3 năm sau.

Ông Giả Kiến Tự, Tổng giám đốc Tập đoàn SAIC, cho rằng định vị giá trị của ô tô Trung Quốc đi ra toàn cầu đã chuyển từ cạnh tranh trên thị trường sang xây dựng cộng đồng công nghiệp toàn cầu.

"Mỗi bên đều có nét đẹp riêng, và thành quả chuyển đổi của ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc mang lại lợi ích cho toàn thế giới", ông Lưu Yến, chuyên gia trưởng của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Chính sách Ô tô Trung Quốc, nhận định.

Khi ngày càng nhiều xe năng lượng mới xuất hiện trên các con đường trên khắp thế giới và dịch vụ di chuyển kết nối thông minh mang lại lợi ích cho nhiều người hơn ở các nước đang phát triển, việc xe năng lượng mới của Trung Quốc đi ra toàn cầu sẽ không chỉ là thành quả của phát triển công nghiệp, mà còn là một chú giải sinh động cho tầm nhìn phát triển xanh, thấp carbon và văn minh sinh thái.